Em. Pastoor Janssen

Jabeek

  • Vergroot lettergrootte
  • Standaard lettergrootte
  • Verklein lettergrootte

Achtergronden en inhoud Kerstmis

E-mail Afdrukken PDF

ACHTERGRONDEN EN INHOUD KERSTMIS

(Gedachten voor Lionsclub Onderbanken en Schinnen)

21 dec. 2010

In 3 gedeelten.

1.Algemene achtergrond.

2.Kwestie Jezus van Nazareth.

3.Huidige waarde en betekenis.

 

I.ALGEMENE ACHTERGROND.

In alle tijden, in alle culturen van vroeger en nu

wordt nagedacht over de wereld, waarin wij leven en werken.

2 Werelden OP ALLE LEVENSGEBIEDEN:

a.Wereld waarin de machten van goed en kwaad een     

  rol spelen

b.Wereld, waarin wij overgeleverd zijn aan   

  broosheid en vergankelijkheid.

 

GROTE VRAAG:

HOE HIERMEE OM TE GAAN ?

Bij het zoeken naar een antwoord kregen alle denkers te maken met 3 geheimen van het leven:

  1. Door de eeuwen heen trekt een stoet van mensen.

    Waar komen zij vandaan ?

    Niemand weet het.

  1. Wij leven maar een korte tijd op aarde.

    Wij worden naakt geboren en wij gaan naakt  

    heen.

    Wat is dan de waarde van ons werken en 

    ploeteren ?

  1. Waar gaan wij heen, als wij sterven ?

    Niemand weet het.


Alle volkeren in de verschillende culturen van vroeger en nu

komen tot de conclusie, dat op onze wereld meer aan de hand is, dan wij weten, zien of horen.

  Vele verschillende verhalen over goden en helden, - allerlei verschillende beelden van een God, - en vele bedevaartplaatsen zijn in onze wereld en in de oude en moderne litteratuur te vinden. Kijk maar naar de verschillende godsdiensten.

 

JOODS-CHRISTELIJKE CULTUUR

Wij westerlingen hebben hoofdzakelijk te maken met de joods-christelijke opvattingen.

Onze bijbel begint met Abraham, ongeveer 2000 jaar voor Christus.

Zij hebben geworsteld met dezelfde vragen, zorgen, angsten en problemen als wij nu.

Men gelooft, dat ons leven pas waardevol en zinvol wordt, als een opperwezen, een God in ons midden aan het werk is.

Wij ervaren, dat in ons leven een goddelijke droom heerst van leven,liefde en geluk.

Vele proferen en grote figuren uit het Oude testament getuigen hiervan met allerhande verhalen.

 

Een grote verandering, - min of meer een vervulling van die dromen komt,

wanneer Jezus van Nazareth een rol gaat spelen.

Hierover wil ik het gaan hebben in mijn 2de gedeelte.


II JEZUS VAN NAZARETH.

EN DE GESCHIEDENIS van KERSTVERHALEN.

 

1. Het is een historisch feit, dat een Jezus in Nazaret geleefd heeft.Dit wordt ergens in

niet-godsdienstige boeken vermeld.

2. Het is ook een feit, dat van de jeugdjaren en geboorteplaats van Jezus van Nazareth niets bekend is. Slechts 2 evangelisten, Matteüs en Lucas, vertellen iets over ons kerstkind.

In feite willen ze iets vertellen over de volwassen Jezus van Nazareth.

 

De volwassen Jezus van Nazareth schijnt een bijzondere persoon geweest te zijn, die zijn hele leven gezocht heeft naar Gods bedoelingen met mens en wereld.

Als grondwet heeft hij genomen de dienstbare liefde tot God en mensen.

Zijn woorden en daden hebben een enorme indruk gemaakt op de leiders en het gewone volk van die tijd.

Vele leiders voelden hun macht en invloed aangetast. Daarom hebben ze hem bestreden. Uiteindelijk hebben zij geprobeerd om hem uit te schakelen met de kruisdood.

Maar heel vele mensen van het gewone volk stonden achter hem.

Enorm veel verschillende verhalen over zijn spreken en zwijgen, over zijn doen en laten, deden de ronde.

Pas tientallen jaren, tussen 60 en 90 jaar na zijn dood werd begonnen met die verhalen op papier te zetten.


Bij de bestudering van die verhalen kwam duidelijk naar voren, dat Jezus gezien werd als een belangrijke vervulling van die oude beloften in het Oude testament.

Ook ging men Jezus vergelijken met Mozes.

Men zag hem als een 2de Mozes, die het joodse volk gered heeft uit de slavernij van Egypte,- die het volk geleid heeft door de woestijn naar het land van melk en honing.

 

Jezus ging mensen bevrijden uit de ellende en duisternis van die tijd.

Met woord en voorbeeld heeft hij ons wegen gewezen naar het Rijk van God op aarde.

Daarom werd een verhaal geschreven over de vlucht naar Egypte, terwijl dit verhaal niet bedoeld is als een geschiedkundig verhaal.

 

In een andere groep verhalen werd Jezus gezien als een 2de koning David.

David was maar een kleine onbeduidende jongen, die in het open veld voor schapen zorgde.

Hij bleek sterker dan de grote machtige Goliath.

 

Toen door God een koning gezocht werd, dachten zijn grote sterke broers, dat zij hiervoor in aanmerking zouden komen.

Maar neen, david in Bethlehem was uitverkoren. Hij bleek een geweldige koning te zijn, die heel veel goeds en waardevols tot stand heeft gebracht tot eer en glorie van God en tot heil en zegen van mensen.

 

U ziet, de prachtige gecombineerde bijbelverhalen gaan over een klein, zwak en weerloos kind in een beestenstal, niet welkom bij grote sterke invloedrijke leiders.

Natuurlijk liet men in verhalen Jezus in Bethlehem geboren worden, omdat David daar gewoond had.

Tot zover dit 2de gedeelte over bijbelverhalen.


III  VIERING VAN HET KERSTFEEST.

(kerstmis = christus-mis)

1.

Sedert de 2de eeuw komen wij in het Oosten de viering van de geboorte van Jezus Christus tegen in het feest van Epiphanie,(= openbaring des Heren),of vaak feest van 3 koningen genoemd.

 

In Rome werd in de midwinternacht

het heidense feest van de onoverwinnelijke zon gevierd.De zon ging de duisternis van de lange winternacht verdrijven. Dat was een feest.

 

En in de 4de eeuw werd dit heidens feest gekerstend  in ons christendom door het om te zetten in ons Kerstfeest.

Jezus wordt nu verkondigd als het licht der wereld. Alles wordt nieuw.

De positie van de paus in Rome speelt op de achtergrond een rol tegenover de positie van de keizer in Rome.

    Aanvankelijk zag men de geboorte van Jezus voortkomen uit de goddelijke Vader.

Later kreeg de maagdelijke geboorte uit Maria het hoofd-accent.

De verschillende maagdelijke geboorten in de bijbel geven altijd aan, dat God een bijzondere rol speelt in die gebeurtenissen.

En om de geheimen rond de goddelijke menswording te vieren

werden ze al van oudsher omgeven met allerhande kerstgebruiken.


2.

Het oudste kerstgebruik was de kribbe.

Daar omheen werden allerhande losstaande beelden geplaatst, zoals Maria, Jozef, de herders en de 3 koningen.

Het kindje wiegen was een oud gebruik.

 

Franciscus van Assisi gaat het kerstverhaal uitbeelden met onze kerststal.

 

De kribbe staat centraal in de arme beestenstal.

In de voederbak van die beesten wordt Jezus gelegd

als onze voedingsbron en krachtbron van leven, liefde en geluk.

 

Jezus wil werken in onze beestachtige wereld.

Daarvoor gebruikt Jezus een geleend ezeltje om Jeruzalem, het centrum van het romeinse leven, binnen te trekken.

Jezus wil onze ogen, oren en mond,- onze handen en voeten lenen

om nieuw leven te scheppen in onze wereld.

 

De os was het voornaamste lastdier en trekdier in de economie van die oude tijd.

Zijn wij bereid om de kar van Jezus,- de kar van geloof en kerk te trekken ?

 

Herders, waren vroeger een ruw volk, zonder bijbelkennis, zonder enige behoeften aan vieringen in een tempel.

Wel luisterden zij naar de diepste dromen in hun hart. In het open veld en in de duisternis van de nacht waakten zij over het welzijn van hun schapen.

In hun binnenste, in hun hart, zongen engelen van vreugde en gromden kwade machten.

En toen in die nacht engelen zongen, volgden zij die engelen-stem, want engelen verkondigen een blijde boodschap.


Hoeveel zorgzame herders lopen niet rond in onze kerk en samenleving ?

 

Herder worden voor elkaar een een groots kerstgebeuren.

 

Wie het mooiste, het beste en het meest waardevolle in zijn hart wakker maakt en verkondigt, is een engel van God.

 

Wie naar engelen luistert,

gaat op zoek naar God in zijn leven.

Hij gaat zoeken naar de zin en inhoud van zijn bestaan. God is immers de zin van ons leven.

 

Wie ervaart, dat een hoger wezen een rol speelt on ons leven, gaat zich een beeld van van die God vormen.

Ieder mensbeeld wordt immers opgebouwd vanuit menselijke ervaringen. Vroeger was dat:

God is eeuwig, almachtig, alwetend, alomtegenwoordig.

En nu mensen verandert zijn, kunnen wij misschien beter spren over: God is de zin van mijn leven.

 

Schapen vertrouwen op hun leiders, die het beste met hen voor hebben. Daar zijn zij veilig en daar kunnen zij zich geborgen weten.

In die beestenstal kunnen zij lekker slapen en voedsel krijgen.

 

Wijzen uit het Oosten, vaak voorgesteld als 3 koningen, hadden diep nagedacht over de geheimen van het leven. Bij voorname leiders en bij heel geleerde mensen konden zij geen antwoord vinden op hun vragen. Maar toen zij Jezus gevonden hadden, gingen zij langs een andere weg,- anders denkend en sprekend en luisterend - terug naar hun dagelijks leven in het oosten.


KERSTBOOM.

Sinds de 16de eeuw wordt vaker een kerstboom, geplaatst naast de kerststal.

Een met engelenhaar, snuisterijen en kaarsen versierde naaldboom stamt waarscchijnlijk uit het germaanse midwinterfeest.

Dit feest werd met name in de middeleeuwse kerstspelen gekerstend tot symbool van Christus als de nieuw geplante levensboom van het heropend paradijs.

Van deze symboliek van Jezus als onze levensboom is in de volksgebruiken veel verloren gegaan.

 

ANDERE KERSTGEBRUIKEN.

Een typisch kerstgebruik was vroeger een zwaar stuk hout, dat dagenlang brandend in de open haard bleef liggen.Jezus als licht en warmte.

 

KERSTKLOKKEN EN SMULPARTIJEN zijn in hun oorsprong te herleiden tot oer-oude heidense praktijken.Ze houden verband met het germaanse Joelfeest (= winterfeest op de kortste dag) of de romeinese Saturnalia (= romeins volksfeest van 17 – 23 december gevierd, gepaard gaande met grote losbandigheden). Veel van die heidense praktijken werden in de middeleeuwen christelijk gekerstend , maar de raakpunten met chrsitelijke gebruiken zijn niet altijd duidelijk.

Versiering met hulst, mistletoe, kerstboom. kerstkrans, lichtjes,etc. zijn in zwang gebleven als iets dat er bij hoort, zonder dat duidelijk is of het meer met heidens of christelijk gebruik is.

In christelijk gezelschap werden ze vaak vanwege de sfeer in ere gehouden.

- Snuisterijen, pakjes, kado’s in of onder de kerstboom waren vaak bedoeld om armen en noodlijdende mensen te helpen, want de menswording van God brengt nieuw leven, nieuwe toekomst.


De kerstster is een soort plant,waarvan de bloempjes in groepjes bij elkaar staan, met rood gekleurde loofbladen; verwant met de kamerplant, de christusdoorn.

 

Aan de kerstnacht werd vroeger een magische betekenis toegekend.

Volgens een volksgeloof verandert te middernacht het water in beken en putten in wijn; onderaardse klokken beginnen te luiden; de bijen zingen; paarden en koeien spreken in menselijke taal; schapen knielen; andere planten zoals de roos van Jericho en de vlierboom bloeien in deze nacht.

 

Kerstliederen vertolken de geboorte van Jezus, de boodschap aan Maria, de kindermoord,en de vlucht naar Egypte.Vooral in de middeleeuwen zijn vele nieuwe kerstliederen ontstaan om ons kerstgeloof te vieren en te verdiepen.

 

 Engelen laat men vreugdevol zingend verkondigen wat als mooi, goed en waardevol gezien werd in het Oude testament en in het leven van Jezus van Nazareth.

 

In al die verhalen kregen grote nadruk:

  1. Er is maar 1 God, die alles in handen heeft.
  2. Die God is de voedingsbron en krachtbron van

      leven, liefde en geluk.

  c.  Met dienstbare liefde 

d. eerbied voor gezag, leven, liefde en trouw,

   andermans eigendom, goede naam, waarheid, recht.

 

Plaats reactie


Beveiligingscode
Vernieuwen

Online

We hebben 24 gasten online

Bezoekers

mod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_counter